จ่ายค่าบริหารจัดการและดอกเบี้ยให้บริษัทแม่ต่างประเทศ ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไหม

บริษัทแม่ต่างประเทศ

บริษัทไทยที่มีบริษัทแม่หรือบริษัทในเครืออยู่ต่างประเทศ มักมีรายการจ่ายกลับไปเป็นประจำ ทั้งค่าบริหารจัดการ ดอกเบี้ยเงินกู้ยืม และค่าสิทธิ แต่ละรายการมีคำตอบไม่เหมือนกัน และคำตอบที่คนส่วนใหญ่ใช้อยู่ก็มักจะหักมากเกินจำเป็น

ค่าบริหารจัดการ อาจไม่ต้องหักเลย

ตามกฎหมายภายใน ค่าบริหารจัดการที่จ่ายให้บริษัทต่างประเทศ หากการบริหารจัดการนั้นไม่มีความซับซ้อนหรือไม่ต้องใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เข้าลักษณะเป็นเงินได้จากการรับทำงานให้ตามมาตรา 40(2) ซึ่งอยู่ในขอบของมาตรา 70

แต่เมื่อประเทศของผู้รับเงินมีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับไทย เงินได้ประเภทนี้เข้าลักษณะเป็นกำไรจากธุรกิจตามข้อบทที่ 7 และหากผู้รับเงินไม่มีสถานประกอบการถาวรในประเทศไทยตามข้อบทที่ 5 ก็ไม่อยู่ในข่ายต้องเสียภาษีเงินได้ในประเทศไทย

ผลคือผู้จ่ายเงินไม่มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายและไม่ต้องนำส่ง ภ.ง.ด.54

แนวนี้ปรากฏในข้อหารือกรมสรรพากรเลขที่ กค 0811(กม)/924 ลงวันที่ 18 พฤษภาคม 2541 กรณีบริษัทไทยจ้างเหมาช่วงงานบริการให้คำปรึกษาด้านวิศวกรรมโยธากับนิติบุคคลในประเทศนอร์เวย์

เส้นแบ่ง ซับซ้อน กับ ไม่ซับซ้อน ดูจากอะไร

นี่คือจุดที่ตัดสินทุกอย่าง และต้องดูเนื้องานจริง ไม่ใช่ชื่อในสัญญา

• ไม่มีความซับซ้อน เช่น บริหารจัดการทั่วไป วางแผนการตลาดทั่วไป ประสานงานและติดตามผลการเงิน — ตีความเป็นมาตรา 40(2) ค่าบริการ เข้าข้อบทกำไรจากธุรกิจ จึงไม่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย หากมีอนุสัญญาและผู้รับไม่มีสถานประกอบการถาวรในไทย

• ซับซ้อนหรือใช้เทคโนโลยีขั้นสูง เช่น ให้ความช่วยเหลือผลิตสินค้าเฉพาะทาง ส่งช่างเทคนิคมาถ่ายทอดสูตรลับ บริการเทคนิคที่มีกรรมวิธีคุ้มครอง — ตีความเป็นมาตรา 40(3) ค่าสิทธิหรือ Know-how จึงต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราในข้อบทค่าสิทธิของอนุสัญญา

แนวเปรียบเทียบนี้อ้างอิงจากข้อหารือกรมสรรพากร กค 0706/3892 และ กค 0706/9923

หลักจำง่าย ถ้าสิ่งที่เราได้มาคือแรงงานและเวลาของเขา มักเป็นค่าบริการ แต่ถ้าสิ่งที่เราได้มาคือความรู้ สูตร หรือกรรมวิธีของเขา ที่เอาไปใช้ต่อได้เอง มักเป็นค่าสิทธิ

สัญญาบริหารจัดการฉบับเดียวอาจมีทั้งสองส่วนปนกัน กรณีนี้ควรแยกมูลค่าในสัญญาให้ชัดตั้งแต่ต้น จะช่วยได้มากเวลาถูกตรวจ

ถ้าหักไปแล้วทั้งที่ไม่ต้องหัก

ข้อหารือ กค 0811(กม)/924 ระบุว่า เมื่อผู้จ่ายได้หักภาษี ณ ที่จ่ายไว้แล้ว ผู้ถูกหักภาษีย่อมมีสิทธิขอคืนภาษีได้ โดยยื่นคำร้องตามแบบ ค.10 ภายใน 3 ปี นับแต่วันสุดท้ายแห่งกำหนดเวลายื่นรายการภาษี ตามมาตรา 27 ตรี

แต่ในทางปฏิบัติ การให้บริษัทแม่ในต่างประเทศมายื่นขอคืนภาษีในไทยเป็นเรื่องยุ่งยากมาก จึงควรตรวจให้ถูกตั้งแต่ก่อนจ่าย

ดอกเบี้ยเงินกู้ยืม อยู่ในขอบมาตรา 70 แน่นอน

ดอกเบี้ยเงินกู้ยืมและดอกเบี้ยค้างชำระ เข้าลักษณะเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(4)(ก) ซึ่งอยู่ในกลุ่ม 40(2) ถึง 40(6) ที่มาตรา 70 บังคับ

อัตราตามกฎหมายภายในคือ 15% ยื่น ภ.ง.ด.54 และอาจลดลงตามอนุสัญญาภาษีซ้อน โดยต้องมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่เพื่อการรัษฎากร (R.O.) ของผู้รับเงินก่อนจ่าย

ข้อสังเกตคือ ดอกเบี้ยจากค่าบริหารจัดการค้างชำระ ก็เข้าลักษณะเป็นเงินได้ทำนองเดียวกับดอกเบี้ยตามมาตรา 40(4)(ก) ด้วย ไม่ใช่ตามประเภทของหนี้เดิม

การตั้งค้างจ่ายในบัญชี ยังไม่ใช่การจ่าย

จุดนี้คือจุดที่ทีมบัญชีทำผิดกันมากที่สุด

ข้อหารือกรมสรรพากรเลขที่ กค 0706/3892 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2549 วินิจฉัยกรณีบริษัทไทยกู้ยืมเงินจากบริษัทแม่ในประเทศเนเธอร์แลนด์ แล้วบันทึกดอกเบี้ยค้างชำระและค่าบริหารจัดการค้างชำระเข้าบัญชีเงินกู้ยืมจากบริษัทแม่

วินิจฉัยว่าการบันทึกรายการเข้าบัญชีเจ้าหนี้เงินกู้ยืม ไม่ถือเป็นการจ่ายเงินได้ออกไปต่างประเทศ ผู้จ่ายจึงยังไม่มีหน้าที่หักภาษีตามมาตรา 70

และในทางภาษีมูลค่าเพิ่ม ความรับผิดในการเสีย VAT สำหรับบริการที่ให้ในต่างประเทศและใช้ในประเทศไทย เกิดขึ้นเมื่อได้มีการชำระราคาค่าบริการ ตามมาตรา 78/1(3) การบันทึกค้างจ่ายจึงยังไม่ใช่การชำระราคา ยังไม่มีหน้าที่นำส่ง ภ.พ.36 ตามมาตรา 83/6(2)

แปลว่าหน้าที่ทั้งสองอย่างเกิดตอนจ่ายจริง ไม่ใช่ตอนตั้งค้างจ่าย ปิดงบสิ้นปีแล้วตั้งค่าบริหารจัดการค้างจ่ายไว้ ยังไม่ต้องหักภาษีและยังไม่ต้องยื่น ภ.พ.36 ในเดือนนั้น

VAT ต้องนำส่งอยู่ดี แม้ไม่ต้องหักภาษีเงินได้

ข้อหารือ กค 0811(กม)/924 ระบุชัดว่า สิทธิประโยชน์ตามอนุสัญญาเพื่อการเว้นการเก็บภาษีซ้อนครอบคลุมเฉพาะภาษีที่เก็บจากเงินได้เท่านั้น ไม่มีผลต่อการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มแต่อย่างใด

ดังนั้นแม้ไม่ต้องหัก ภ.ง.ด.54 ผู้จ่ายก็ยังต้องนำส่ง VAT 7% ตามแบบ ภ.พ.36 ตามมาตรา 83/6(2) เมื่อชำระราคาค่าบริการ

และใช้เป็นภาษีซื้อได้ในเดือนที่นำส่งภาษีและได้รับใบเสร็จรับเงินที่กรมสรรพากรออกให้ ซึ่งให้ถือใบเสร็จรับเงินนั้นเป็นใบกำกับภาษีตามมาตรา 86/14

เรื่องที่ต้องคิดต่อ ราคาโอน (Transfer Pricing)

การจ่ายเงินให้บริษัทในเครือไม่ได้จบแค่หักภาษีถูกหรือไม่ ยังมีคำถามต่อว่าราคาที่ตกลงกันสมเหตุสมผลหรือไม่ เพราะบริษัทในเครือกำหนดราคากันเองได้ ซึ่งกระทบฐานภาษีของทั้งสองประเทศ

ประมวลรัษฎากรมาตรา 71 ทวิ ให้อำนาจเจ้าพนักงานประเมินปรับปรุงรายได้และรายจ่ายของกิจการที่มีความสัมพันธ์กัน ให้เป็นไปตามราคาที่ควรจะเป็นหากเป็นการทำธุรกรรมระหว่างคู่สัญญาที่เป็นอิสระต่อกัน

สิ่งที่ต้องทำตามกฎหมาย

• แบบรายงานประจำปีสำหรับบริษัทที่มีความสัมพันธ์กัน (Disclosure Form) ต้องยื่นเมื่อเข้าเกณฑ์ครบ 2 ข้อ คือมีรายได้รวมในรอบระยะเวลาบัญชีมากกว่า 200 ล้านบาทขึ้นไป และมีความสัมพันธ์กันตามมาตรา 71 ทวิ เช่น นิติบุคคลหนึ่งถือหุ้นในอีกนิติบุคคลหนึ่งทั้งทางตรงและทางอ้อมไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 ของทุนทั้งหมด หรือผู้ถือหุ้นกลุ่มเดียวกันถือหุ้นในนิติบุคคลตั้งแต่ 2 แห่งขึ้นไปไม่น้อยกว่าร้อยละ 50 · ยื่นพร้อม ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี ถ้ายื่นผ่านระบบ e-Filing ขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วัน รวมเป็น 158 วัน

• เอกสารพิสูจน์ราคาโอน (Local File) เมื่อเจ้าพนักงานมีหนังสือแจ้ง ครั้งแรกต้องจัดทำและยื่นภายใน 180 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้ง ส่วนครั้งถัดไปต้องยื่นภายใน 60 วัน และหากมีเหตุจำเป็นที่ส่งไม่ทัน สามารถยื่นคำขอต่ออธิบดีกรมสรรพากรเพื่อขอขยายเวลาได้ แต่รวมแล้วไม่เกิน 120 วันสำหรับกรณีครั้งถัดไป

• ค่าปรับ กรณีไม่ยื่นภายในกำหนด หรือแสดงข้อมูลไม่ครบถ้วนหรือไม่ถูกต้อง มีโทษปรับสูงสุดไม่เกิน 200,000 บาท ซึ่งเป็นคนละส่วนกับภาษีที่อาจถูกประเมินเพิ่มจากการปรับปรุงราคา

จุดที่กระทบกับหัวข้อก่อนหน้าโดยตรง ค่าบริหารจัดการที่จ่ายให้บริษัทแม่ เป็นรายการที่ถูกตั้งคำถามเรื่องราคาโอนบ่อยที่สุด เพราะพิสูจน์ยากว่าได้รับบริการอะไรจริง และมูลค่าเหมาะสมหรือไม่

สิ่งที่ควรมีติดไว้ตั้งแต่ต้น

• สัญญาบริการที่ระบุขอบเขตงานชัดเจน ไม่ใช่สัญญาสั้น ๆ ที่เขียนแค่ว่า Management Fee

• หลักฐานว่าได้รับบริการจริง เช่น รายงานผลงาน อีเมลติดต่อ บันทึกการประชุม

• คำอธิบายวิธีคิดราคา และเหตุผลว่าทำไมราคานี้จึงสมเหตุสมผล

• ความสอดคล้องระหว่างเอกสารราคาโอนกับการจัดประเภทเงินได้ที่ใช้ตอนหักภาษี ณ ที่จ่าย เพราะถ้าเอกสารสองชุดอธิบายเนื้องานไม่ตรงกัน จะเป็นประเด็นทันที

  
  

เช็กลิสต์ก่อนโอนเงินให้บริษัทในเครือ

• จ่ายจริงแล้วหรือยัง ถ้ายังตั้งค้างจ่ายอยู่ หน้าที่ทั้งสองอย่างยังไม่เกิด

• รายการนี้เป็นค่าบริการ ดอกเบี้ย หรือค่าสิทธิ ดูจากสาระ ไม่ใช่ชื่อในใบแจ้งหนี้

• งานที่ได้รับซับซ้อนหรือใช้เทคโนโลยีขั้นสูงไหม

• ประเทศผู้รับมีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับไทยไหม และมีสถานประกอบการถาวรในไทยไหม

• มีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่เพื่อการรัษฎากรของผู้รับเงินอยู่ในมือก่อนจ่ายแล้วหรือยัง

• ถ้ากิจการจด VAT อย่าลืม ภ.พ.36 แม้จะไม่ต้องหัก ภ.ง.ด.54 ก็ตาม

• รายได้รวมถึง 200 ล้านบาทหรือยัง ถ้าถึงแล้วต้องยื่น Disclosure Form พร้อม ภ.ง.ด.50

• มีหลักฐานพิสูจน์ว่าได้รับบริการจริงและราคาสมเหตุสมผลไหม

อ้างอิง ข้อหารือกรมสรรพากร เลขที่ กค 0811(กม)/924 ลงวันที่ 18 พฤษภาคม 2541 · เลขที่ กค 0706/3892 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2549 · เลขที่ กค 0706/9923 · ประมวลรัษฎากร มาตรา 71 ทวิ

เช็กอัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายของรายการอื่นได้ที่นี่ · ดูบริการทำบัญชีบริษัทที่ชาวต่างชาติถือหุ้น · ปรึกษาทีม STA