ค่าปรับยื่นภาษีและงบการเงินล่าช้า

ภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีหัก ณ ที่จ่าย เงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือน ของภาษีที่ต้องชำระโดยไม่รวมเบี้ยปรับ และคำนวณได้ไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องชำระ ตามมาตรา 27
ภาษีมูลค่าเพิ่ม เงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือน และไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องชำระเช่นกัน ตามมาตรา 89/1
ภ.ง.ด.51 ยื่นล่าช้า หรือประมาณการกำไรสุทธิขาดไปเกินร้อยละ 25 โดยไม่มีเหตุอันสมควร เงินเพิ่มร้อยละ 20 ของภาษีที่ชำระขาด ตามมาตรา 67 ตรี ซึ่งขอลดได้ตาม ท.ป.81/2542 ข้อ 16
ค่าปรับอาญาไม่เกิน 2,000 บาทต่อแบบ ตามมาตรา 35 สำหรับภาษีเงินได้ และมาตรา 90 สำหรับภาษีมูลค่าเพิ่ม
ข้อสังเกต ตัวเลขค่าปรับอาญาแบบ 100 หรือ 200 บาทเมื่อยื่นช้าไม่เกิน 7 วัน และ 300 หรือ 500 บาทเมื่อเกิน 7 วัน เป็นอัตราที่พบในทางปฏิบัติจากการเปรียบเทียบปรับของสำนักงานสรรพากรพื้นที่ ไม่ใช่ตัวเลขที่ปรากฏในกฎหมาย กฎหมายกำหนดเพียงเพดานไม่เกิน 2,000 บาทต่อแบบ และเปิดให้ขอลดได้

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย นำส่งไม่ครบหรือไม่ได้นำส่ง

ผู้จ่ายเงินที่มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่าย ต้องยื่นรายการและนำส่งเงินภาษีภายใน 7 วันนับแต่วันที่จ่ายเงินได้ ตามมาตรา 52 แต่กฎหมายเปิดทางเลือกให้นำส่งภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่ายเงินได้แทน ตามมาตรา 3 อัฏฐ วรรคสอง ซึ่งเป็นวิธีที่ใช้กันทั่วไป

ทางเลือกนี้ใช้ได้กับ ภ.ง.ด.1 เงินเดือนค่าจ้างตามมาตรา 50(1) ภ.ง.ด.2 เฉพาะดอกเบี้ยและเงินปันผลตามมาตรา 40(4)(ก) และ (ช) การขายอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 50(4) ภ.ง.ด.53 ตามมาตรา 69 ทวิ และ ภ.ง.ด.3 กับ ภ.ง.ด.53 ตามมาตรา 3 เตรส

ไม่ยื่นรายการและไม่นำส่งภายในกำหนด มีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท ตามประมวลรัษฎากรมาตรา 35 ประกอบมาตรา 17 ส่วนอัตราเปรียบเทียบปรับที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ใช้จริงกับแบบภาษีหัก ณ ที่จ่าย คือ 100 บาทต่อแบบเมื่อพ้นกำหนดไม่เกิน 7 วัน และ 200 บาทต่อแบบเมื่อเกิน 7 วัน
ข้อที่ต้องระวังคือคำว่าต่อแบบ เดือนหนึ่งถ้าต้องยื่นทั้ง ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 แล้วยื่นช้าทั้งสามแบบ ค่าปรับอาญาคิดแยกทุกแบบ ไม่ใช่ก้อนเดียว
อัตรานี้ต่ำกว่าแบบรายปีมาก ภ.ง.ด.50 อยู่ที่ 1,000 และ 2,000 บาท เพราะกฎหมายมองว่าแบบรายเดือนมีความถี่สูงกว่า แต่ตัวเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนไม่ได้ลดตามไปด้วย ยอดจริงที่แพงจึงมักเป็นเงินเพิ่ม ไม่ใช่ค่าปรับอาญา

เงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของเงินภาษีที่ต้องนำส่ง โดยไม่รวมเบี้ยปรับ ตามมาตรา 27 นับตั้งแต่พ้นกำหนดเวลาจนถึงวันที่นำส่งจริง และมีเพดาน คำสั่ง ป.91/2542 ข้อ 9 เขียนว่าเงินเพิ่มที่คำนวณได้ไม่ให้เกินจำนวนภาษีที่ต้องเสียหรือนำส่ง ที่อัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือน เงินเพิ่มจะชนเพดานเมื่อครบ 67 เดือน

ภาษีหัก ณ ที่จ่ายไม่มีเบี้ยปรับเหมือนภาษีมูลค่าเพิ่ม มีเพียงตัวภาษี เงินเพิ่ม และค่าปรับอาญาเท่านั้น

หักไว้ครบแล้วไม่นำส่ง ผู้จ่ายรับผิดคนเดียวเต็มจำนวน

เส้นแบ่งความรับผิดอยู่ที่ว่าหักไว้ครบถูกต้องหรือยัง ไม่ได้อยู่ที่ว่านำส่งหรือยัง

ถ้าหักไว้ครบถูกต้องแล้ว แต่ไม่ได้นำส่งหรือนำส่งไม่ครบ ผู้รับเงินพ้นความรับผิดทันทีเท่าจำนวนที่ถูกหักไว้ และผู้จ่ายเงินต้องรับผิดชำระภาษีจำนวนนั้นแต่ฝ่ายเดียว ตามมาตรา 54 วรรคสอง และ ป.91/2542 ข้อ 7 กรมจะเรียกจากผู้จ่ายอย่างเดียว ไปเรียกจากผู้รับเงินไม่ได้

ถ้าไม่ได้หักไว้เลย หรือหักไว้ไม่ครบ ผู้จ่ายเงินต้องรับผิดร่วมกับผู้รับเงินตามจำนวนภาษีที่ไม่ได้หักหรือที่ขาดไป ตามมาตรา 54 วรรคหนึ่ง และ ป.91/2542 ข้อ 2 ข้อ 3 และข้อ 6 กรณีนี้ยังพอเรียกคืนจากผู้รับเงินได้

ถ้าหักครบและนำส่งครบภายในกำหนด ทั้งสองฝ่ายพ้นความรับผิดเท่าจำนวนที่นำส่งไว้ถูกต้อง ตาม ป.91/2542 ข้อ 5 และถ้าไม่ได้หักแต่ออกภาษีแทนผู้รับเงินและนำส่งครบทันกำหนด ก็พ้นความรับผิดเช่นกัน ตามข้อ 4

ผลในทางปฏิบัติที่ควรจำ การหักภาษีไว้แล้วเก็บเงินไว้ในกิจการเพราะสภาพคล่องตึง เป็นการย้ายภาระทั้งก้อนมาไว้ที่ตัวเองโดยไม่มีทางถอยกลับ ต่างจากการลืมหักตั้งแต่ต้น ซึ่งยังแบ่งภาระกับผู้รับเงินได้

ออกหนังสือรับรองการหักภาษีแล้วไม่นำส่ง เสี่ยงทั้งทางแพ่งและทางอาญา

เมื่อผู้จ่ายเงินหักภาษีไว้และออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายให้ผู้รับเงินแล้ว แต่ไม่นำเงินส่งกรมสรรพากรหรือนำส่งไม่ครบ ผู้จ่ายเงินต้องรับผิดแต่เพียงผู้เดียว ตามมาตรา 54 วรรคสอง

ผู้รับเงินยังมีสิทธินำจำนวนที่ระบุในหนังสือรับรองไปถือเป็นเครดิตภาษีได้ตามปกติ ไม่ว่าผู้จ่ายจะนำส่งหรือไม่ก็ตาม เจ้าพนักงานประเมินมีหน้าที่ตรวจเพียงว่าผู้รับเงินถูกหักภาษีไว้จริงหรือไม่

เมื่อเจ้าพนักงานประเมินตรวจพบว่าผู้จ่ายหักไว้แล้วแต่ไม่ได้นำส่ง จะดำเนินการทั้งทางแพ่งและทางอาญากับผู้จ่ายเงินเพื่อให้นำส่งภาษีให้ครบ ตาม ป.91/2542 ข้อ 11 วรรคสาม

ลำดับการเรียกเก็บคือ เจ้าพนักงานประเมินจะเรียกเก็บจากผู้จ่ายเงินก่อน ถ้าเรียกเก็บไม่ได้หรือไม่ครบ จึงมีอำนาจประเมินหรือออกหมายเรียกผู้รับเงินตามมาตรา 18 มาตรา 19 หรือมาตรา 23 ต่อไป ตามข้อ 12

ถ้าผู้รับเงินยื่นแบบและชำระภาษีเองไปแล้ว ไม่ต้องนำส่งซ้ำ

กรณีที่ผู้จ่ายเงินไม่ได้หักภาษีและไม่ได้นำส่ง หรือหักและนำส่งไว้ไม่ครบ แต่ผู้รับเงินได้นำเงินได้ก้อนนั้นไปยื่นแบบแสดงรายการและชำระภาษีเรียบร้อยแล้ว ถือว่าผู้รับเงินซึ่งเป็นลูกหนี้ร่วมได้ชำระหนี้ภาษีแล้ว ผู้จ่ายเงินจึงหลุดพ้นจากหนี้ภาษีเฉพาะตัวเงินภาษี ตามมาตรา 54 วรรคสอง และ ป.91/2542 ข้อ 10

แต่ผู้จ่ายเงินยังคงต้องรับผิดชำระเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือน โดยนับตั้งแต่พ้นกำหนดเวลานำส่ง จนถึงวันที่ผู้รับเงินยื่นแบบและชำระภาษีครบจำนวนที่ถูกต้อง ไม่ใช่นับถึงวันนี้ ยิ่งผู้รับเงินยื่นเร็ว เงินเพิ่มยิ่งน้อย

สิ่งที่ต้องทำจริงคือขอสำเนาหลักฐานการยื่นแบบและใบเสร็จการชำระภาษีของผู้รับเงินมาเก็บไว้ ถ้าไม่มีหลักฐาน ก็พิสูจน์กับเจ้าพนักงานไม่ได้ และจะกลายเป็นต้องนำส่งภาษีเต็มจำนวนอยู่ดี

ทางนี้ใช้ได้เฉพาะกรณีไม่ได้หักหรือหักไม่ครบเท่านั้น ถ้าหักไว้ครบแล้วไม่นำส่ง เงินนั้นเป็นเงินของผู้รับเงินที่อยู่ในมือผู้จ่าย ต้องนำส่งเสมอ

ขายอสังหาริมทรัพย์ และการจ่ายเงินออกไปต่างประเทศ

การหักภาษี ณ ที่จ่ายจากการขายอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา 50(5) และ 50(6) ต้องนำส่งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้รับจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมในขณะจดทะเบียน และห้ามเจ้าหน้าที่ลงนามรับรู้หรือบันทึกจนกว่าจะได้รับเงินภาษีครบถ้วน ตามมาตรา 52 วรรคสอง กรณีนี้จึงพลาดยาก เพราะจดทะเบียนไม่ผ่านถ้ายังไม่ชำระ

ถ้าการหักภาษีจากอสังหาริมทรัพย์นั้นไม่มีการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ให้กลับไปใช้วิธีนำส่งตามปกติ และหลักเกณฑ์เดียวกันนี้ใช้กับการขายอสังหาริมทรัพย์ของนิติบุคคลตามมาตรา 69 ตรี ด้วย

การจ่ายเงินได้พึงประเมินออกไปให้ผู้รับในต่างประเทศตามมาตรา 70 ต้องยื่นรายการและนำส่งภายใน 7 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่จ่าย โดยใช้ ภ.ง.ด.54 และใช้หลักเกณฑ์ความรับผิดและเงินเพิ่มชุดเดียวกับที่กล่าวมาทั้งหมด ตาม ป.91/2542 ข้อ 14

ภ.ง.ด.51 มีค่าปรับสองเรื่องที่คนละเหตุกัน

เรื่องแรกคือยื่นแบบล่าช้า เกิดจากไม่ทันกำหนด 2 เดือนนับแต่วันสุดท้ายของรอบ 6 เดือนแรกของรอบบัญชี รอบบัญชีที่ปิด 31 ธันวาคม กำหนดยื่นคือภายในสิ้นเดือนสิงหาคม

เรื่องที่สองคือประมาณการกำไรสุทธิขาดไปเกินร้อยละ 25 ของกำไรสุทธิจริง เรื่องนี้เกิดได้แม้ยื่นแบบทันกำหนดทุกอย่าง เพราะจะรู้ว่าประมาณการขาดหรือไม่ ก็ต่อเมื่อปิดงบทั้งปีเสร็จแล้ว

ทั้งสองเรื่องอยู่ในมาตรา 67 ตรี เหมือนกัน คิดเงินเพิ่มร้อยละ 20 เหมือนกัน แต่คิดจากฐานคนละตัว เรื่องแรกคิดจากภาษีครึ่งปีที่ต้องชำระ เรื่องที่สองคิดจากภาษีที่ชำระไว้ขาด และเกิดพร้อมกันได้ ถ้าเกิดพร้อมกันจะถูกคิดทั้งสองก้อน

เงินเพิ่มตามมาตรา 67 ตรี ถือเป็นค่าภาษี และลดลงได้ตามระเบียบที่อธิบดีกำหนด ซึ่งก็คือคำสั่ง ท.ป.81/2542

ยื่นแบบ ภ.ง.ด.51 ล่าช้า

ค่าปรับอาญา พ้นกำหนดไม่เกิน 7 วัน 1,000 บาท พ้นกำหนดเกิน 7 วัน 2,000 บาท ซึ่งเป็นเพดานสูงสุดตามประมวลรัษฎากรมาตรา 35 ค่าปรับก้อนนี้เกิดจากการไม่ยื่นแบบ ไม่เกี่ยวกับว่าจะมีภาษีต้องชำระหรือไม่

เงินเพิ่ม เกิดเฉพาะเมื่อมีภาษีต้องชำระ อัตราเต็มตามมาตรา 67 ตรี คือร้อยละ 20 ของภาษีที่ต้องชำระ แต่ขอลดได้ตามคำสั่ง ท.ป.81/2542 ข้อ 16 ถ้ายื่นแบบและชำระภาษีพร้อมกันโดยยังไม่ได้รับคำเตือนหรือหนังสือเรียกตรวจสอบ

ชำระภายใน 2 วันนับแต่พ้นกำหนด คงเสียร้อยละ 0.10 ของภาษี ภาษีครึ่งปี 50,000 บาท เสียเงินเพิ่ม 50 บาท

เกิน 2 วัน แต่ไม่เกิน 7 วัน คงเสียร้อยละ 0.50 ของภาษี เท่ากับ 250 บาท

เกิน 7 วัน คิดร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือน จนกว่าจะชนเพดานเงินเพิ่มตามกฎหมาย ซึ่งคือร้อยละ 20 ล่าช้า 100 วันนับเป็น 4 เดือน เสียร้อยละ 6 เท่ากับ 3,000 บาท

ความต่างระหว่างยื่นวันที่ 2 กับยื่นวันที่ 8 คือ 50 บาทกับหลักพัน ถ้ารู้ตัวว่าเลยกำหนดแล้ว วันที่ยื่นมีผลต่อยอดจริง ไม่ใช่เรื่องเล็ก

ประมาณการกำไรสุทธิขาดไปเกิน 25%

ถ้าประมาณการกำไรสุทธิที่ยื่นไว้ใน ภ.ง.ด.51 ขาดไปเกินร้อยละ 25 ของกำไรสุทธิจริงที่ปรากฏในตอนปิดงบ โดยไม่มีเหตุอันสมควร ต้องเสียเงินเพิ่มอีกร้อยละ 20 ของภาษีที่ชำระไว้ขาด ตามมาตรา 67 ตรี

ถ้ามีเหตุอันสมควร ไม่มีเงินเพิ่มก้อนนี้เลย แม้ประมาณการจะขาดไปมากเพียงใดก็ตาม

ข้อสังเกตที่ทำให้คนตกใจ เงินเพิ่มก้อนนี้ไม่มีอัตราลดตามจำนวนวันเหมือนการยื่นล่าช้า ถ้าถูกเจ้าพนักงานตรวจพบ คือร้อยละ 20 เต็ม ภาษีที่ชำระไว้ขาด 30,000 บาท เงินเพิ่มคือ 6,000 บาท ไม่ว่าจะรู้ตัวช้าหรือเร็ว

เหตุอันสมควร ตามคำสั่ง ป.50/2537

เกราะที่ง่ายที่สุดคือ ถ้ายื่นเสียภาษีครึ่งปีไว้ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของภาษีเงินได้นิติบุคคลที่ยื่นไว้ในรอบระยะเวลาบัญชีที่แล้ว ถือว่ามีเหตุอันสมควร ไม่ต้องเสียเงินเพิ่มร้อยละ 20 แม้ประมาณการจะขาดไปเกิน 25% ก็ตาม

ความหมายในทางปฏิบัติคือ ไม่ต้องประมาณการให้แม่นยำก็ได้ ขอแค่ภาษีครึ่งปีที่ชำระไม่ต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของภาษีทั้งปีที่แล้ว ก็ปลอดภัยจากเงินเพิ่มก้อนนี้แล้ว กิจการที่กำไรโตขึ้นทุกปีจึงควรใช้ตัวเลขปีที่แล้วเป็นพื้นเสมอ ไม่ใช่ประมาณการจากผลครึ่งปีแรกอย่างเดียว

อีกกรณีหนึ่งคือ ยื่นภาษีครึ่งปีไว้ต่ำกว่ากึ่งหนึ่งของปีที่แล้ว เพราะได้รับยกเว้นภาษีหรือได้ลดอัตราภาษี โดยที่ประมาณการกำไรสุทธิที่ยื่นไม่ได้น้อยกว่ากำไรสุทธิของรอบบัญชีที่แล้ว กรณีนี้ก็ถือว่ามีเหตุอันสมควร เพราะความคลาดเคลื่อนเกิดจากสิทธิประโยชน์ทางภาษี ไม่ได้เกิดจากการประมาณการต่ำ

ที่มา คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.50/2537 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยคำสั่งที่ ป.152/2558

รู้ตัวว่าประมาณการขาด แก้ก่อนยื่น ภ.ง.ด.50 จะถูกกว่ามาก

ถ้าปิดงบแล้วพบว่าประมาณการที่ยื่นไว้ขาดไปเกิน 25% ให้ยื่นแบบ ภ.ง.ด.51 เพิ่มเติมและชำระภาษีส่วนที่ขาดเสียก่อน โดยยื่นเองก่อนที่เจ้าพนักงานจะตรวจพบ จะขอลดเงินเพิ่มจากร้อยละ 20 เหลือร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนได้ ตามคำสั่ง ท.ป.81/2542 ข้อ 16(2)

ภาษีที่ชำระไว้ขาด 30,000 บาท ถ้าแก้ภายในเดือนเดียว เงินเพิ่มคือ 450 บาท ถ้าปล่อยจนถูกเจ้าพนักงานตรวจพบ คือ 6,000 บาท ต่างกันสิบสามเท่า

เงื่อนไขที่ต้องระวัง ต้องยื่นแบบและชำระภาษีพร้อมกัน และต้องยังไม่ได้รับคำเตือนหรือหนังสือเรียกตรวจสอบไต่สวนเป็นหนังสือ ถ้าได้รับหนังสือแล้วจึงมายื่น จะไม่ได้อัตราลดนี้

ในทางปฏิบัติ จังหวะที่ควรตรวจคือตอนปิดงบเสร็จและรู้กำไรสุทธิจริงแล้ว ก่อนยื่น ภ.ง.ด.50 ในเดือนพฤษภาคม ถ้าเทียบแล้วประมาณการขาดเกิน 25% และไม่เข้าเหตุอันสมควร ให้ยื่นเพิ่มเติมทันทีในจังหวะนั้น

สองข้อที่มักถูกลืม ค่าปรับอาญาและเงินเพิ่มทั้งหมดนี้ ไม่ถือเป็นรายจ่ายในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล จ่ายแล้วบวกกลับเป็นรายจ่ายต้องห้าม ต้นทุนจริงจึงสูงกว่าตัวเลขที่จ่ายไป และค่าปรับอาญามีอายุความ 1 ปีนับแต่วันครบกำหนดยื่นแบบ แต่ภาระภาษีและเงินเพิ่มไม่ได้หมดไปพร้อมกับอายุความของค่าปรับอาญา

บริษัทที่จดทะเบียนในประเทศไทยโดยมีผู้ถือหุ้นหรือกรรมการเป็นชาวต่างชาติ มีหน้าที่ยื่นแบบและนำส่งภาษีเหมือนบริษัทไทยทุกประการ และภาระส่วนใหญ่เป็นรายเดือน ไม่ใช่รายปี ดูสรุปกำหนดยื่นรายเดือนและจุดที่มักพลาดได้ที่ รับทำบัญชีบริษัทที่ชาวต่างชาติถือหุ้น