e-Tax Invoice & e-Receipt ต้องทำไหม เริ่มยังไง และคุ้มตรงไหนในปี 2569

คำถามที่ทีม STA ได้รับบ่อยขึ้นทุกเดือนคือ "ต้องเปลี่ยนไปออกใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์แล้วหรือยัง" คำตอบสั้น ๆ คือ ยังไม่บังคับ แต่ปี 2569–2570 เป็นช่วงที่รัฐช่วยออกค่าเปลี่ยนให้ครึ่งหนึ่ง ซึ่งเป็นจังหวะที่ดีที่สุดเท่าที่เคยมี

ปัญหาคือข้อมูลในตลาดสับสนมาก หลายที่พูดรวมสองระบบที่มีเงื่อนไขคนละอย่างเข้าด้วยกัน จนเจ้าของกิจการเลือกผิดตั้งแต่ต้น บทความนี้แยกให้ชัดว่ามีกี่ระบบ ใครใช้ระบบไหนได้ ต้องเตรียมอะไร และคุ้มตรงไหน

มีสองระบบ ไม่ใช่ระบบเดียว

นี่คือจุดที่คนเข้าใจผิดมากที่สุด กรมสรรพากรมีทางเลือกสองทาง เงื่อนไขต่างกันชัดเจน และทั้งสองทางใช้ได้เฉพาะผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว ตามมาตรา 77/1(6) แห่งประมวลรัษฎากร ถ้ายังไม่ได้จด VAT ยังใช้ไม่ได้ทั้งคู่

1) e-Tax Invoice & e-Receipt

• เพดานรายได้ ไม่จำกัด

• ออกได้ทั้งใบกำกับภาษี ใบเพิ่มหนี้ ใบลดหนี้ และใบรับ

• ไฟล์รูปแบบ XML ลงลายมือชื่อดิจิทัล

• ต้องมีใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์แบบนิติบุคคล

• นำส่งได้ทั้งอัปโหลดเอง Host-to-Host หรือผ่านผู้ให้บริการ

2) e-Tax Invoice by Email

• รายได้ต้อง ไม่เกิน 30 ล้านบาทต่อปี

• ออกได้เฉพาะใบกำกับภาษี ใบเพิ่มหนี้ ใบลดหนี้ — ออกใบรับไม่ได้

• ไฟล์รูปแบบ PDF/A-3 ประทับรับรองเวลา

• ไม่ต้องมีใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์

• ระบบนำส่งให้อัตโนมัติจากอีเมล

แล้วกิจการแบบไหนควรเลือกอะไร

เลือก e-Tax Invoice by Email ถ้า รายได้ยังไม่เกิน 30 ล้านบาท ออกใบกำกับไม่กี่สิบใบต่อเดือน และยังไม่อยากลงทุนอะไร ระบบนี้ไม่ต้องซื้อใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ ต้นทุนเริ่มต้นแทบเป็นศูนย์

เลือก e-Tax Invoice & e-Receipt ถ้า ออกเอกสารจำนวนมาก ต้องออกใบรับด้วย ขายให้บริษัทใหญ่ที่ขอไฟล์ XML หรือรายได้กำลังจะเกิน 30 ล้าน เพราะเปลี่ยนทีเดียวจบดีกว่าย้ายระบบสองรอบ

ข้อที่มักถูกมองข้ามคือเรื่องใบรับ ถ้ากิจการของคุณต้องออกใบเสร็จรับเงินให้ลูกค้าเป็นเรื่องปกติ ระบบ by Email จะตอบโจทย์ไม่ครบตั้งแต่วันแรก

ต้องเตรียมอะไรบ้าง

สำหรับระบบ e-Tax Invoice & e-Receipt

1. ใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์แบบนิติบุคคล จากผู้ให้บริการภายใต้ NRCA — ตัวนี้มีค่าใช้จ่ายรายปีและใช้เวลาออกใบรับรอง ควรเริ่มจากขั้นนี้ก่อนเพราะนานที่สุด

2. ยื่นแบบ บ.อ.01 เพื่อขออนุมัติจัดทำและนำส่งเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ (ถ้าจะเลิกใช้ระบบภายหลังใช้แบบ บ.อ.09)

3. โปรแกรมลงลายมือชื่อ กรมสรรพากรมี Ultimate Sign & Viewer ให้ดาวน์โหลด หรือใช้ระบบบัญชีที่รองรับอยู่แล้ว

4. ยืนยันอีเมลภายใน 15 วัน หลังยื่นคำขอ ไม่งั้นต้องเริ่มใหม่

ส่วนระบบ e-Tax Invoice by Email ลงทะเบียนได้ที่ระบบเฉพาะของกรมสรรพากรโดยตรง ไม่ต้องมีใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์

กำหนดเวลาที่พลาดไม่ได้

เมื่อเข้าระบบแล้ว ต้องนำส่งข้อมูลให้กรมสรรพากรภายในวันที่ 15 ของเดือนภาษีถัดไป

ข้อนี้สำคัญกว่าที่หลายคนคิด เพราะเดิมการออกใบกำกับภาษีเป็นเรื่องระหว่างกิจการกับลูกค้า แต่พอเข้าระบบอิเล็กทรอนิกส์ กรมสรรพากรจะเห็นข้อมูลทุกใบทุกเดือน กระบวนการภายในจึงต้องปิดให้ทันก่อนวันที่ 15 ไม่ใช่ค่อยรวบรวมตอนปิดงบ

คุ้มตรงไหน — ตัวเลขจริงของปี 2569–2570

วันที่ 16 มิถุนายน 2569 คณะรัฐมนตรีมีมติอนุมัติต่ออายุมาตรการภาษีสองตัว ตามข่าวประชาสัมพันธ์กรมสรรพากรฉบับที่ 14/2569

หนึ่ง — หักรายจ่ายได้ 2 เท่า สำหรับค่าลงทุนและค่าบริการระบบ e-Tax Invoice & e-Receipt และ e-Withholding Tax ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2570 รอบนี้ครอบคลุมค่าตรวจประเมินระบบที่จ่ายให้หน่วยงานด้านธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์เพิ่มเข้ามาด้วย

สอง — ลดอัตราหัก ณ ที่จ่ายเหลือ 1% สำหรับการจ่ายเงินผ่านระบบ e-Withholding Tax จากอัตราปกติ 5% 3% และ 2% ในช่วงเวลาเดียวกัน

ตัวที่สองมีผลกับกระแสเงินสดมากกว่าที่ตัวเลขบอก ถ้ากิจการของคุณเป็นผู้รับเงินค่าบริการซึ่งปกติถูกหัก 3% การถูกหักเหลือ 1% หมายถึงเงินสดเข้ากระเป๋าเพิ่ม 2% ของทุกบิลทันที ทั้งที่ภาษีที่ต้องเสียจริงไม่ได้ลดลงเลย เพราะไปเคลียร์กันตอนปลายปีอยู่ดี

หมายเหตุที่ต้องพูดตรง ๆ: ณ วันที่ข่าวประชาสัมพันธ์ฉบับนี้ออก มาตรการทั้งสองอยู่ในขั้นร่างกฎหมายเพื่อออกเป็นพระราชกฤษฎีกา ก่อนใช้สิทธิจริงควรตรวจสถานะการประกาศใช้อีกครั้ง

ถ้ายังไม่พร้อม ควรทำอะไรตอนนี้

ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทั้งระบบในเดือนเดียว สี่ข้อนี้ทำได้ทันทีและไม่เสียหายถ้าเปลี่ยนใจภายหลัง

1. เช็กว่ารายได้ปีล่าสุดเกิน 30 ล้านหรือยัง ตัวเลขนี้ตัดสินว่าคุณมีทางเลือกสองทางหรือทางเดียว

2. นับว่าต้องออกใบรับหรือไม่ ถ้าต้อง ตัดระบบ by Email ออกได้เลย

3. ถามผู้ให้บริการระบบบัญชีที่ใช้อยู่ ว่ารองรับ e-Tax Invoice แล้วหรือยัง หลายเจ้ารองรับแล้วโดยที่ลูกค้าไม่รู้

4. เก็บใบเสร็จค่าลงทุนและค่าบริการทุกใบ เพราะเป็นฐานของสิทธิหักรายจ่าย 2 เท่า

สรุป

e-Tax Invoice ยังไม่ใช่เรื่องบังคับ แต่เป็นเรื่องของจังหวะ ช่วง 1 มกราคม 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2570 คือหน้าต่างที่ต้นทุนการเปลี่ยนถูกที่สุด และกิจการที่รอจนถึงวันที่ถูกบังคับจริง จะต้องเปลี่ยนในวันที่ไม่มีสิทธิลดหย่อนเหลืออยู่

คำถามที่ควรถามตัวเองจึงไม่ใช่ "ต้องทำไหม" แต่เป็น "จะทำตอนที่รัฐช่วยจ่าย หรือตอนที่ต้องจ่ายเอง"

ทีมงาน STA ช่วยประเมินได้ว่ากิจการของคุณควรเข้าระบบไหน ต้องเตรียมเอกสารอะไร และค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นเข้าเงื่อนไขหักรายจ่าย 2 เท่าหรือไม่ ปรึกษาเราได้ ดูรายละเอียดบริการรับทำบัญชีรายเดือน หรือขอใบเสนอราคา

ถ้ายังใช้บิลกระดาษอยู่ ควรรู้ก่อนว่าบิลแบบไหนที่ใช้เป็นรายจ่ายได้ อ่านต่อได้ที่ บิลเงินสดแบบไหนที่สรรพากรยอมรับ และทำอย่างไรเมื่อร้านไม่ออกบิลให้

แหล่งอ้างอิง

• ภาพรวมระบบ e-Tax Invoice & e-Receipt กรมสรรพากร — etax.rd.go.th

• เอกสารสัมมนา e-Tax Invoice & e-Receipt กรมสรรพากร — rd.go.th

• ข่าวประชาสัมพันธ์กรมสรรพากร ฉบับที่ 14/2569 วันที่ 16 มิถุนายน 2569 — rd.go.th

• ระบบ e-Tax Invoice by Email กรมสรรพากร — interapp3.rd.go.th

หมายเหตุ บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ เงื่อนไขและกำหนดเวลาอาจเปลี่ยนแปลงตามประกาศของกรมสรรพากร ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรหรือผู้ทำบัญชีก่อนตัดสินใจ