เป็นที่รู้กันดีว่า เอสเอ็มอีส่วนใหญ่มักจะเชี่ยวชาญในเรื่องของการลงมือปฏิบัติมากกว่าเรื่องของทฤษฎี หรือเรื่องขององค์ความรู้พื้นฐาน
ดังนั้น จึงมี เอสเอ็มอีหลายต่อหลายคนที่คิดเอาเองว่า เอสเอ็มอีเป็นองค์กรที่เล็กเกินไป เกินกว่าที่จะต้องให้ความสนใจในเรื่องของการจัดการความรู้ หรือ KM (Knowledge Management) มาประยุกต์ใช้กับกิจการได้
แต่อย่างไรก็ตาม ความรู้อาจสร้างขึ้นได้จากการมีโอกาสได้ลงมือทำหรือการได้ปฏิบัติงานจริง ในรูปแบบที่เรียกกันว่า Learning by doing
ดังนั้น เอสเอ็มอีที่มีความเชี่ยวชาญในเรื่องของการทำธุรกิจ การผลิตสินค้าหรือสร้างบริการพิเศษต่างๆ จึงเป็นแหล่งที่ดีที่สุดในการสร้างองค์ความรู้ในเรื่องนั้นๆ ขึ้นมาได้ ไม่ว่าจะมีความต้องการเพื่อเก็บเอาความรู้นั้นๆ ไว้ภายในกิจการที่จะส่งทอดต่อไปให้กับผู้บริหารหรือผู้ปฏิบัติงานที่จะเข้ามารับช่วงในรุ่นต่อไป เป็น “ทีเด็ดเคล็ดลับ” หรือ “สูตรพิเศษ” ของกิจการสืบทอดต่อไป หรือเพื่อที่จะเก็บเอาความรู้เหล่านั้น เพื่อถ่ายทอดเป็นแบบฉบับให้กับผู้สนใจทั่วไปในวงกว้าง เป็นวิทยาทานหรือช่วยเหลือสังคมโดยรวม ก็ตามในการที่จะนำความรู้ที่เกิดขึ้นจากการลงมือปฏิบัติที่ถือได้ว่าเกิดขึ้นอยู่ในตัวของบุคคลนั้นไปถ่ายทอดหรือเผยแพร่ต่อให้กับบุคคลอื่นได้ จำเป็นที่จะต้องมีกลไกอื่นมาช่วยเหลือและใช้ประกอบเพื่อเป็นสื่อกลาง
สื่อความรู้เหล่านี้ อาจเป็น การสอน การแนะนำ ด้วยตัวเอง หรือ การแปลงความรู้ในตัวบุคคลให้อยู่ในรูปของเอกสาร ตำรา หรือ บทเรียนที่เป็นลายลักษณ์อักษร หรือในสมัยนี้ อาจคิดทำให้อยู่ในสื่อเทคโนโลยีรูปแบบอื่น เช่น การถ่ายเป็นภาพวีดิโอ ก็ย่อมได้
ผู้ที่ได้รับการถ่ายทอดหรือเรียนรู้ ก็จะกลายเป็นแหล่งความรู้ใหม่ที่เกิดจากความรู้ที่ฝังอยู่ในตัวเอง และสามารถถ่ายทอดต่อไปยังผู้อื่น หรือนำความรู้ที่ได้รับมาขยายผลต่อยอดให้เป็นความรู้ใหม่ขึ้นมาอีกก็ได้อย่างทวีผล
การที่กิจการหรือองค์กรธุรกิจมีคนที่มีความรู้ที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ในการทำธุรกิจให้เจริญเติบโตและแข็งแกร่ง มีความสามารถในการแข่งขัน ได้ ก็เปรียบเสมือนว่า กิจการมีทรัพยากรบุคคลที่มีคุณค่า เทียบได้ว่าเป็นสินทรัพย์ที่สำคัญอีกชนิดหนึ่งขององค์กร
ตัวอย่างที่ทรัพยากรบุคคลที่มีความรู้ จะสร้างคุณค่าให้กับกิจการ อาจได้แก่
- การสร้างความเชื่อมั่นและความพึงพอใจให้กับลูกค้า ทำให้ลูกค้าเห็นคุณค่าและความสำคัญของกิจการมากขึ้น
- ช่วยเผยแพร่ความรู้เพื่อทำให้บุคลากรอื่นๆ ของกิจการมีการพัฒนาที่ดีขึ้น
- เป็นตัวอย่างหรือแรงบันดาลใจในการทำงานให้กับผู้เกี่ยวข้องและเพื่อนร่วมงาน ทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานโดยรวมดีขึ้น
- เป็นสินทรัพย์สำคัญของกิจการที่คู่แข่งจะลอกเลียนแบบได้ยาก
การสร้างบุคลากรให้มีความรู้โดยการให้เริ่มลงมือปฏิบัติงานจริง จึงเป็นวิธีการสร้างความรู้ให้เกิดขึ้นได้ในกิจการเอสเอ็มอี ซึ่งอาจเริ่มได้ด้วยการให้เรียนรู้พื้นฐานของงานที่จะต้องทำด้วยการให้คำอธิบาย การให้สังเกตงานที่คนอื่นทำอยู่ หรือแม้กระทั่งการให้การอบรมที่จำเป็นก่อน แล้วจึงให้เริ่มลองทำด้วยตัวเองภายใต้การแนะนำดูแลจาก “พี่เลี้ยง” จนกระทั่งสามารถสร้างประสบการณ์และทักษะในการทำงานนั้นๆ ขึ้นมาได้
จนสามารถเป็นผู้สอนหรือถ่ายทอดงานต่อให้คนอื่นได้
นอกจากนี้ การต่อยอดหรือขยายขอบเขตของความรู้ของกิจการออกไป อาจเกิดขึ้นได้จากการพยายามสร้างความรู้ใหม่ๆ ขึ้นมาจากการทดลอง หรือ การนำความรู้ที่มีอยู่แล้วไปประยุกต์ใช้กับงานด้านอื่นๆ ขององค์กร
ประโยชน์ที่ตามมาจากความรู้ที่เกิดขึ้นจากการลงมือปฏิบัติจริง ได้แก่
- กิจการสามารถเดินไปสู่เป้าหมายที่ต้องการได้ตรงความต้องการ
- พนักงานหรือผู้ร่วมงานเกิดความภูมิใจและเชื่อมั่นในองค์กร เพราะเห็นว่าองค์กรสามารถทำให้เกิดความรู้ที่สามารถนำไปใช้อย่างเห็นผล
- ลดข้อผิดพลาดหรือความบกพร่องในการปฏิบัติงาน
- พนักงานมีความรู้เพียงพอที่จะแก้ไขปัญหาหรือสถานการณ์เฉพาะหน้าได้
- ผูกพันพนักงานว่าผลการทำงานของพนักงานก็คือผลสำเร็จขององค์กรโดยรวม
- สร้างบรรยากาศในการทำงานและความร่วมมือในการทำงานที่ดี
- มีแนวทางในการประเมินผลงานที่เห็นผลชัดเจนและมีความยุติธรรม
- ฯลฯ
การเรียนรู้ด้วยการลงมือทำจริง ได้ถูกนำไปประยุกต์ใช้อย่างได้ผลสำหรับกิจการต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกิจการที่ต้องการพนักงานที่มีพื้นฐานความสามารถที่ตรงกับงานที่ต้องทำได้ทันทีในจำนวนมากเพื่อรองรับการขยายกิจการ
ยกตัวอย่างเช่น แนวคิดการสร้างโรงเรียนเถ้าแก่น้อย ที่มีวัตถุประสงค์หลักในการปั้นบุคลากรที่พร้อมที่จะเข้าทำงานในร้านค้าสะดวกซื้อของเซเว่น อีเลฟเว่น ที่มีจุดเด่นในเรื่องของการเรียนรู้ควบคู่ไปกับการได้ฝึกทำงานจริงๆ แถมไม่พอผู้เรียนยังมีรายได้เล็กๆ น้อยๆ จากการทำงานดังกล่าวซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเรียน และการรับประกันการมีงานทำหลังจบการศึกษาทันทีในร้านเซเว่น อีเลฟเว่น เป็นต้น
ซึ่งเป็นโมเดลใหม่ที่น่าจับตามองจากการนำเรื่องของการเรียนรู้ด้วยการทำงานจริงมาประยุกต์ใช้อย่างมีประสิทธิผลทางธุรกิจ
